دکتر مهدی عامری

موضوع تحقیق : نقش خانواده در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی ( روابط نا مشروع )

نام استاد : جناب آقای عامری

پژوهشگر : مهناز شیری روان شاد

 چکیده:

خانواده نخستین نهاد اجتماعی است که برای برطرف نمودن نیازهای ریشه ای حیاتی انسان و بقای جامعه ضروری است . انسانها پس از تولد تحت تأثیر افکار ، عقاید و رفتار اعضای خانواده خود قرار می گیرند . لذا خاننواده نخستین جایگاه و عاملی است که در زوند رفتار آدم تأثیر می گذارد . آنچه بیشتر مورد توجه ما می باشد تأثیر منفی نواقص و کمبودهای خانوادگی برخرد است که تحت شرایط خاصی ، وی را در معرض نا متعادل شدن قرار می دهد ، ناسازگاری و مشاجرات خانوادگی دوگانگی تربیتی و رفتار خشونت آمیز با فرزند ، تاثیرات ناگوار و گاه ضربه های عمیقی به آنها وارد می سازد که جبران آن اگر غیر ممکن نباشد بسیار مشکل خواهد بود . به طور کلی خانواده با چگونگی کارکرد خود تأثیر شگرفی برکردار فرزندان می گذارد . شخصیت نوجوان ابتداء در خانواده شکل می گیرد و بر والدین است که محیطی سرشار از آرامش و شادی را برای او فراهم کند تا مدتهای اولیه رشد و تربیت فرزندشان مستحکم ، سالم و وقی برداشته شود . برای این امر مهم والدین باید قبل از هر چیز یاد بگیرند  که چگونه فرزند خود را تربیت کند . اغلب والدین تربیت فرزند را کاری ساده تلقی می کنند یا اینکه در بعضی موارد به آن اهمیت لازم را نمی دهند و اعتقاد دارند که هر کسی می تواند از عهده تربیت فرزند خود برآید .اما به جرأت می توان گفت که هر کاری نیاز به آگاهی و آشنایی دارد و بر والدین است که به این مسئله توجه کنند و اطلاعات لازم را کسب نمایند .والدین باید با ظرافت و حساسیت آگاهانه ای با به کار بستن شیوه های تربیتی صحیح ، شکل قابل قبول و مناسبی به شخصیت رفتار و عادتهای کودک و نوجوان خود بدهند ،آنها باید از همان آغاز تولد به این مسئله بپردازند زیرا تغییر رفتار شکل یافته بسیار دشوار و گاه غیر ممکن است . نوجوان موجودی است که ابتداء باید قابلیت های او را شناخت و بر اساس آن با او رفتار کرد . والدین دوست دارند که به تربیت صحیح نوجوان خود بپردازند و ارتباط صمیمانه با او داشته باشند ، ولی در بسیاری از موارد به علت فقدان یا کمبود شناخت و آگاهی از مسائل تربیتی در رفتار با فرزند خود دچار مشکل و تردید می شوند .آسیبهای که در خانواده می تواند آثار سوئی بر شکل گیری شخصیت خود گذاشته و احتمال بروز ناهنجاری از طرف او را افزایش دهد عبارتند از :" فقدان والدین " که می توان آن را به دو دسته موقت و دائمی تفکیک کرد :هنگامی که هم پدر و مادر شاغل بوده و بر سر کار خود حاضر می شوند چه فرزند انشان را به فردی مثل مادر بزرگ یا همسایه و یا محلی مانند کودکستان سپرده ، چه او را در کنار خواهر و برادر کم سن و سالش در خانه رها نمایند فقدان موقتی را شاهد هستیم .در فقدان دائمی فوت یا طلاق باعث از دست دادن یکی از والدین می شود .در مورد طلاق با وجودی که فرزند می تواند عضو جدا شده را ملاقات کند و از محبت چند ساعته او در طول هفته بر خودار شود با این حال روندی که منجر به جدایی پدر و مادر از یکدیگر شده و خود موضوع " جدا زیستن والدین " آثار مخرب تری را به همراه دارد . بحران طلاق احتمال به ووجود آمدن التهاب ، نگرانی ، تشویش ، بی کفایتی شخصیتی در فرزند را افزایش می دهد . بزهکاری ، خلافکاری و یا اعتیاد یکی از والدین یا اعضای خانواده از دیگر عوامل خانوادگی مؤثر بر وقوع بزهکاری نوجوانان و جوانان است .معاشرت با دوستان ناباب نیز نقش مهمی در روی آوردن افراد به آسیبهای اجتماعی ایفا می کند وقتی نوجوان پایگاه عاطفی خود را از منزل به میان همسالان می برد برای پذیرش در گروه همسالان ناچار است که تن به خواسته های آنها بدهد . نوجوانان و جوانان در محیط همسالان دردل و مبادله اطلاعات کرده و بین آنها احساس امنیت می کند . چرا که در آن جا از نصیحت و سرزنش بزرگترها مصون هستند . این همسالان معمولاً از کسانی هستند که مثل خودشان مشکلات عاطفی زیادی دارند . یکی از آسیبهای دنیای ماشینی امروز این است که نهاد خانواده در گذشته کارکرد مؤثری تری داشت . ولی هم اکنون به دلیل ایجاد تفاوتهای جدی بین دو نسل قدیم و جدید تمام پل های موجود بین نوجوانان ووالدین از بین رفته و زبان گفتگو و تفاهم بین آنها تضعیف شده است . به دلیل محدویت در منابع ، ناتوانی در اجرای یک مدیریت فراگیر ، توزیع عادلانه و کار آمد و برخی دلایل دیگر ، فرصتهای تحصیلی ، اشتغال ، ازدواج ، امکانات رفاهی و به صورت مساوی در اختیار همه جوانان قرار نگرفته و نیازهای برخی از جوانان در جامعه بی پاسخ مانده است این مسئله باعث سرخوردگی و ناکامی در آنها شده و این ناکامی به خشم منجر می شود جوانان با این سرخوردگی های عدیده جایی برای تخلیه خشم و یا انرژی مخرب ناشی از شکست و ناکامی را ندارند . جوانی که نتواند خشم خود را تخلیه کند مجبور است آن را به درون بریزد . به استناد به نظریه رابرت موتون جامعه شناس آمریکایی می توان ریختن این خشم در درون را عاملی در کناره گیری از هنجارهای اجتماعی موجود و روی آوردن به اعتیاد و سایر آسیبهای اجتماعی و یا حتی خود کشی ذکر کرد . خانواده به دلیل اهمیت و جایگاه ویژه اش در حیات انسانها از دیر باز مورد توجه اند اندیشمندان بوده و با رویکردهای دینی ، اخلاقی ، فلسفی ، حقوقی مورد مطالعه قرار گرفته است . جامعه شناسان کارکردهای گسترده ای را برای نهاد خانواده بر شمردند . تنظیم رفتار جنسی ، تولید مثل ، حمایت و مراقبت ، جامعه پذیری ، عاطفه و همراهی ، تأمین پایگاه اجتماعی برای افراد خانواده حافظ برای رسیدن به کارکردهایی که بر شمردیم مانند هر نهاد دیگری نیازمند ساختار است . در دیدگاه جامعه شناسان غربی ، ساختار خانواده مدل ثابت و مرجعی ندارد . به طور طبیعی به تبع تغییرات اجتماعی تغییر نکرده است .