موضوع : بررسی عدالت حضرت علی (ع)
خانم رقیه حسینی بارودبار
چکیده :
این تحقیق که موضوع پژوهشی عدالت علی علیه السلام است سعی شده در ابتدا تعریف عدالت بطور لغوی و مفهومی مورد مطالعه قرار گیرد.در ادامه به ابعاد گوناگون عدالت در دیدگاه امام و نمونه هایی از عدل علی(ع) و حقیقت خواهی او بررسی شده است.واژه عدالت همزاد بشریت است.علی(ع)در منصب زمامداری عادلی است که با اقتدار و قاطعیت کامل درصد است،عدالت را در جامعه تحت زمامت خود گسترش دهد و در راستای این هدف بزرگ نه تنها ولایت حکومت را،که حق الهی اوست از دست می دهد،بلکه خون خود را در راه عدالت نثار می کند.امیرالمونین(ع)با اتکا به منابع فکری خودکتاب،شریعت و طریقت نبی اکرم(ص)در مقام مفسر عدالت بود و با اختیارات مشروعی که از طرف خداوند و جماعت مسلمین به ایشان واگذار شد،مدت پنج سال به رغم عوامل و عناصر بازدارنده،فداکارانه و قاطعانه در راه عدالت اجتماعی کوشید و شهید عدالت خود شد.عدالت او شؤن مختلفی داشت.مسئله عدالت برای امیرالمونین چنان بدیهی و آشکار بود که در مواجه با آن هیچ گونه شک و تردیدی به دل راه نمی دد و زمانی که به حکومت می رسد.نخستین کلامش عدالت است.عدالت مطلق،پایه عدالت اجتماعی ایشان را تشکیل می دهد.از لحاظ عملی نیز رفتار امام در طول دوران زمامداریشان،بهترین الگوی حاکمیت عادلانه است تا جایی که جان پاکش را در راه تحقق همین معنا فدا کرد.
مقدمه
عدالت در اندیشه امام علی علیه السلام جایگاهی ویژه دارد. و از معیارهای جهان بینی و آرمان های اجتماعی آن امام بزرگ است.
امام علی (ع)معیارهای عدالت را نیک شناخت،و با ژرفترین واژه ها و جمله ها آن را باز گفت،و در عینیت زندگی خویش با همۀ فراز و نشیب ها آن را نشان داد.او لحظه ای از میزان عدل فاصله نگرفت،حتی در میدان جنگ و با دشمن ترین دشمنان و با قاتل خویش به عدالت رفتار کرد.و سرانجام هستی خویش را در این راه نهاد و شهید عدالت گشت.چنین چهره ای در سراسر تاریخ انسان ،علی (ع)بود.در گذشته تاریخ و دوران معاصر بسیار آسان از عدل و دادگری سخن گفتند،و در ضرورت و ارزش عدالت کتاب ها نوشته اند.اما بسیار اندکند آنان که ژرفای معنای عدل را دریابند،و گستره قلمرو آن را نیک تبیین کنند،و عدالت را زیباترین قانون بدانند،و از عالم اندیشه نیز بگذرند،و به میدان عمل گام گذارند.واژه عدالت یکی از دوست داشتنی ترین و ارزشمند ترین واژه هایی است که نقش و جایگاهی رفیع در حیات بشریت دارد.و تمام انسان ها صرف نظر از نژاد،ملیت،زبان و مذهبشان دربارۀ حسن و ضرورت وجودی واژه گرانقدر عدالت،اتفاق نظر دارند.امام علی(ع)به عنوان یک متفکر و سیاستگذار،هم عادل و هم عدالتخواه بود.مفهومی که این امام بزرگ از عدالت به دست داد،سیاستگذاری،برنامهریزی ،مدیریت دولت و پیشوایی او را خلاصه می کند.زیرا عدل،هر چیزی را در جای خود قرار می دهد و هر حقی را به ذی حق خود می رساند.بهترین حاکم و رهبری که در اسلام بعد از پیامبر(ص)ظاهر شد،علی (ع) بود:زندگی و شخصیت علی(ع) نماد راستین و سمبل واقعی عدالت است.او عدل پیشه و عدل گستری بود که عدالت را با زندگی شرافتمندانه خود از مرحله نظری به مرحله فعلیت و عمل رهنمون ساخت.اما صد افسوس که زمانه و خلایق سوداگر و جبون و نادان مانع شدند و اقبال تحقق حکومت عادل واقعی را از بشریت گرفتند و نگذاشتند مجری واقعی فرایند عدالت،پروژه خود را به پایان رساند و الگویی بی همتا را از عدل و قسط به جهانیان برای همۀ عصرها و نسل ها ارزانی دارد.
بار الهی آنگاه که شکست می خورم امید را در دل من زنده کن و آنگاه که پیروز می شوم غرور و تکبر را در من بمیران . خداوندا مرا نیک بیاموز که نیک ببینم تا در رسیدن به آرمانم آنچه زشت و نادیدنی است زیبا شود . محبوب من مرا یاد ده که سپاس بگویم قلب هایی را که برای من می تپدوچشم های که برای من نگران است و محبت کنم آنهایی که با شادیم شاد مانند و آنهایی که با اندوهم غمگین اند . پروردگار توانا همیشه بیادم بیاور که تو را به یاد بیاورم ان زمانی که همه چیز را از یادمیبرم و زیبای مطلق چشم هایم برای توست بیاموز روشن باشد اندیشه ام از آن توست بیاموز پاک باشد و زندگی ام محتاج توست بیاموز خدایی باشد.